Interview Aart Bakker

Gesprek met Aart Bakker, adviseur monumenten, landgoederen en groenprojecten van EY

‘Het plan Griffioen kost de gemeente Wassenaar geen ene cent…

Hoe mooi wil je het hebben?’

U heeft op verzoek van Bert Griffioen een notitie geschreven voor de gemeente Wassenaar. De notitie gaat over de achtergrond en de beleidsmatige aspecten van het Plan Griffioen. Het plan voorziet in het beëindigen van de activiteiten van de handelskwekerij langs de Rijksstraatweg en het realiseren van appartementen op een klein deel van het vrijkomende terrein. De vrijvallende 6,5 ha. krijgt een groene bestemming. Het wordt geen landgoed in de klassieke zin, maar het begrip wordt gebruikt om te kunnen verwijzen naar de Landgoederenregeling van de Provincie Zuid-Holland. In uw notitie staat informatie die kan dienen bij de besluitvorming. In mei is het stuk aangeboden aan de commissie Ruimte en Economie van de gemeenteraad en sindsdien openbaar. Op 15 mei heeft de commissie R&E het Plan Griffioen besproken. Eén van de uitkomsten was dat verantwoordelijk wethouder Maat is gevraagd opnieuw met de heer Griffioen te overleggen en na te gaan of de plannen zodanig kunnen worden aangepast dat er ‘groen licht’ op kan worden gegeven.

Natuurlijk kunt u als onafhankelijk adviseur nu ‘de politiek aan zet is’ geen uitspraken doen over de wenselijkheid van het realiseren van het plan Griffioen. Dat vragen we u ook niet. Wel vragen we u een inhoudelijke toelichting op een aantal onderdelen. Kunt u iets vertellen over de voorgeschiedenis?

Mijn eerste contact met Bert Griffioen was in september 2013. Hij vroeg mijn advies over zijn plan tot de omvorming van zijn handelskwekerij aan de Rijksstraatweg naar een nieuw landgoed. Al snel kwam ik tot de conclusie dat het primaire plan niet het ontwikkelen van een landgoed was, maar dat de ontwikkeling van een nieuw landgoed de oplossing zou kunnen zijn voor de dieper liggende wens om zijn kwekerij – die in de landgoederenzone van Wassenaar ligt – te verplaatsen. Dat plan was ingegeven door het meer dan 10 jaar eerder geuite streven van zowel de gemeente als de provincie om de ruimtelijke kwaliteit op die locatie te verhogen. De handelskwekerij werd getypeerd als een ‘kwetsbare locatie binnen de landgoederenstructuur’. Gemeente en provincie beoogden de doorzichten vanuit de Rijksstraatweg naar de Duivenvoordse- en Veenzijdse polder te herstellen.

In mijn analyse ben ik teruggegaan tot 2003. Er is zijn indertijd brieven gewisseld waaruit blijkt dat de gemeente – via het Bureau Beheer Landbouwgronden (BBL) – vrijwel het gehele terrein van de kwekerij wilde opkopen. Ongeveer een halve hectare van de kwekerij zou bij Griffioen achterblijven. Ongeveer 4.000 m2 daarvan werd ‘residentiekavel’ genoemd. Daarop zouden in beginsel 3 villa’s gebouwd mogen worden. Medio 2004 heeft dit ook tot een bieding geleid, maar tot een transactie is het niet gekomen.

Daarna heeft de gemeente in de procedure naar een nieuwe bestemmingsplan het plangebied geoormerkt als ‘Transformatielocatie’. Daarbij werd uitgegaan van een te bereiken overeenstemming tussen de gemeente en Griffioen over een gedeeltelijke woonbestemming en gedeeltelijk natuur of grondgebonden teelt. In het bestemmingsplan werd toegestane bebouwingsmogelijkheden van het plangebied beperkt. Dat leidde tot een procedure tot bij de Raad van State. De uitkomst daarvan was dat het de gemeente Wassenaar was toegestaan het bouwvlak op de kwekerij te beperken, omdat dit paste binnen haar streven de landgoederenzone veilig te stellen. Het ging om het handhaven en uitbreiden van de openheid en het beëindigen van de bedrijfsvoering.

Het dilemma lijkt uitbreiden of uitplaatsen…

Als ondernemer moet Griffioen het voortbestaan van zijn onderneming in acht nemen. En dan is stilzitten achteruitgang. De ontwikkelingsmogelijkheden op de huidige locatie zijn ruimtelijk beperkt. Dus zal er óf intensiever op de huidige locatie gewerkt moeten gaan worden óf de kwekerij moet elders worden voortgezet. Uitbreiden op de huidige locatie vraagt om meer bedrijfsgebouwen. Dat is binnen het huidige bestemmingsplan nog steeds – al hoewel flink beperkt – mogelijk. Het verplaatsen van het bedrijf is voor de onderneming van Griffioen een meer duurzame oplossing. Bovendien komt dat tegemoet aan de wens uit de samenleving om de landschappelijke kwaliteit naar een hoger niveau te tillen.

Wat behelst de Landgoederenregeling van de provincie Zuid-Holland?

De landgoederenregeling van de provincie Zuid Holland komt voort uit het regeringsstandpunt dat volgde op het advies dat de Commissie Bosuitbreiding midden jaren ’90 uitbracht. Deze commissie was gevraagd op welke wijze men particulieren kon stimuleren een deel van de nationale doelstelling tot het uitbreiden van het areaal bos in Nederland voor haar rekening te nemen. De commissie stelde een subsidie voor ter grootte van de kosten voor de inrichting van het bos of natuurterrein en tevens een vergoeding voor de waardedaling van de grond als die wordt omgevormd tot bos of natuurterrein.

Een tweede mogelijkheid is om de inrichtingskosten plus de waardedaling te compenseren met het toestaan van een bouwkavel voor een landhuis van allure. Bij deze tweede optie hoeft de overheid dus niet met een geldbedrag over de brug te komen, maar kan worden volstaan met de planologische inpassing van de ontwikkeling. Dat vraagt om een wijziging van een bestemmingsplan plus een privaatrechtelijke overeenkomst om zeker te stellen dat de nieuwe bossen of natuurterreinen nooit meer een andere bestemming zullen krijgen.

Welke pluspunten van het plan springen het meest in het oog?

De kwaliteitsslag die op landschappelijk vlak gemaakt wordt. En dan moet je niet het te creëren doorzicht naar de Duivenvoordse- en Veenzijdse polder vergelijken met de toestand nu. Je moet het onbeperkte uitzicht afzetten tegen een handelskwekerij waar alle bouwrechten zijn benut. Dan maak je een eerlijke vergelijking. De in het Plan Griffioen voorgestelde bouw van een aantal goed ingepaste appartementen is veel minder zichtbaar, ze zullen wegvallen in de bosrand. Daardoor ontstaat een onbelemmerd uitzicht op de polder. En dat alles zonder dat het de samenleving één euro kost! En de handelskwekerij kan op een nieuwe locatie verder, zonder verlies aan arbeidsplaatsen.

Past dit plan binnen het vastgestelde beleid van de gemeente Wassenaar?

Zoals ik al eerder aanstipte, heeft de gemeente het plangebied aangeduid als transformatielocatie. Het beleid is sinds 2003 gericht op het uitplaatsen van de handelskwekerij zodat er vanaf de Rijksstraatweg een doorzicht gecreëerd kan worden naar de Duivenvoordse- en Veenzijdse polder. Het Plan Griffioen kan worden uitgevoerd zonder dat het de burgers van de gemeente Wassenaar ook maar één cent kost! Het past bovendien binnen het huidige beleid. Hoe mooi wil je het hebben?

Het pand wordt door sommigen als ‘nogal groot’ beleefd, wat is uw visie daarop?

Om de verplaatsing van de kwekerij plus de ontwikkelingskosten van het plangebied financieel rond te krijgen is een bepaald bouwvolume nodig. Dat volume kan worden verdeeld over meerdere kleinere woningen of samengebracht in één, wat groter appartementengebouw. Omdat het plangebied deel uit maakt van de Landgoederenzone Wassenaar – Den Haag past volgens mij één bouwwerk met een zekere allure beter dan meerdere opstallen. Dat het Plan Griffioen niet een landgoed of buitenplaats in de klassieke zin behelst is daarbij niet relevant, je moet het zien in het grotere ruimtelijke verband…