Interview met Marc Ibelings

Architect Marc Ibelings –  Ibelings van Tilburg

Architect Marc Ibelings – Ibelings van Tilburg architecten – vertelt enthousiast over het ontwerp van het appartementengebouw in landhuisstijl. We stelden hem een aantal vragen.

Hoe zou je het gebouw typeren?
Als een modern landhuis ontworpen met het landschap als uitgangspunt. Het bestaat uit drie licht van elkaar verspringende bouwdelen, waarbij we rekening hebben gehouden met de hoogte in relatie tot de bosrand achter het gebouw. Het middendeel met de entree van het appartementengebouw is iets hoger. Je hebt er een begane grond en daarboven drie bouwlagen. Links en rechts daarvan komen twee iets lagere vleugels. Die hebben twee bouwlagen boven de begane grond. De bovenste lagen van het middendeel en de twee vleugels hebben rondom een terugliggende gevel. In gewoon Nederlands: de gevel springt in. De drie delen krijgen een laag schilddak met grote overstekken.

Wat vind je bijzonder aan het ontwerp?
Het gebouw is eigentijds en specifiek voor deze plek ontworpen. Het heeft geen achtergevels, maar presenteert zich ‘alzijdig’. Ik heb geprobeerd drie dingen te verbinden: het landschap, de inrichting van de tuin en de plaats van het gebouw. Het heeft een formele as over het midden van het gebouw die versterkt wordt doordat ik de drie gebouwdelen ten opzichte van elkaar licht heb verschoven.Zo geeft het centrale deel ruimte om op een mooie manier voor te rijden bij de entree en zorgt het ook voor accentuering van de formele as aan de zijde van het grasland. In de landschappelijke enscenering wordt dit nog versterkt door de verbijzondering in de waterpartij ter plaatse van de as.

Er wordt dus een waterpartij aangelegd voor het gebouw?
Jazeker, die wordt heel mooi. Vanuit het landschap, maar zeker ook vanaf de weg. Bovendien zullen we de bestaande slotenstructuur gebruiken om op een natuurlijke manier, dus zonder hekken, voor een afscheiding te zorgen tussen het landgoed en de privésfeer rond het landhuis met de appartementen.

De opdrachtgever staat bekend om zijn liefde voor Wassenaar, vond je dat terug in het programma van eisen?
Absoluut ja. Griffioen wilde niet alleen dat we de aanwezige kwaliteiten van het landschap zouden versterken, maar ook een aantal verloren gegane kwaliteiten terug zouden brengen. Uitgangspunt bij de ontwikkeling van deze locatie tot landgoed was respect voor de openheid van het landschap en voor de aanwezige bomen en sloten.

En die ‘verloren gegane kwaliteiten’?
Het terugbrengen daarvan doen we door de voor de handelskwekerij gebouwde loods met kantoor, de bedrijfswoning en alle bij de bedrijfsvoering van de handelskwekerij horende verharding (6.971 m² beton en asfalt en 21.940 m² bassin en kweekvelden) te verwijderen.

Je bedoelt dat jullie de bestaande bebouwing gaan slopen?
Dat bedoelde ik ja… Verder zullen we waar mogelijk het oude slotenpatroon en grasland terugbrengen. Het programma van eisen gaf niet alleen ruimte voor deze benadering, we vonden het essentieel deze mogelijkheid aan te grijpen nu de kans zich voordoet.

Heb je bijzondere puzzels moeten oplossen?
We gebruiken in het ontwerp de specifieke eigenschappen van het gebied. De Rijksstraatweg b.v. ligt nogal wat hoger dan het terrein van de kwekerij, van dat hoogteverschil maken we gebruik. We tillen het woongebouw a.h.w. een beetje op ten opzichte van het omringende grasland. Daardoor kunnen we de privé parkeergarage ondergronds bouwen waardoor die volledig aan het zicht wordt onttrokken. Die garage biedt plaats aan 54 auto’s. Acht plaatsen zijn gereserveerd voor minder validen. Er is ook plaats voor een flinke berging voor fietsen en dergelijke. De appartementen zijn vanuit deze garage direct bereikbaar via liften en trappen. Op het deel van de garage dat tussen de vleugels van het gebouw in ligt wordt een laag grond van een meter aangebracht, zodat we ook daar begroeiing kunnen realiseren en er zelfs bomen kunnen worden geplant.

Wat vind je van de schaal van het gebouw?
Wassenaar heeft een rijke historie aan landgoederen, buitenplaatsen en villa’s. Het concept voor de ontwikkeling van het landgoed op de locatie Griffioen sluit aan bij de schaal en de opzet die we in de Wassenaarse landgoederenzone kennen. In ons ontwerp wordt de openheid van het landschap ingezet als ‘voorruimte’ voor het nieuwe landhuis. Daardoor krijgt het de maat en schaal die past bij een dergelijk gebouw.

Het ligt in een groene omgeving, vlak naast Landgoed de Horsten, wat vind je van de plaats van het gebouw?
Daar hebben we veel aandacht aan besteed. Het is met zorg gepositioneerd aan de noord oostelijke kant van het perceel. Het ligt tegen de bosrand zodat de zichtlijn vanaf de Rijksstraatweg richting de polder helemaal vrij blijft. Het gebouw ligt haaks op de Rijksstraatweg. Daardoor is de hoofdgevel op het groene landschap georiënteerd. Door de plaatsing aan de rand en ten opzichte van de Rijksstraatweg ‘keert het de rest van het gebied niet de rug toe’. Het gebouw is geprojecteerd tegen de gesloten – zeker 24 meter hoge – bosrand van de Horsten en presenteert zich naar het zuiden, naar het landschap. Dat is helemaal in lijn met de andere landgoederen langs de Rijksstraatweg.

Wat koopt iemand in jouw visie?
Een hoogwaardig appartement met een fantastisch en onbelemmerd uitzicht op het landschap. Ieder venster is ‘een venster op de natuur’.

Zijn alle appartementen gelijk en kun je al iets vertellen over de mate van luxe?
Bij de opzet van het landhuis gaan we uit van 27 appartementen verdeeld over de drie bouwdelen. De woningen zijn zeer geschikt voor ouderen en variëren in grote van 108 m2 tot penthouses van 155 m². De appartementen zijn voorzien van royale terrassen met uitzicht over het landgoed. In de gevel is beplanting opgenomen in mee ontworpen vaste plantenbakken, die tevens de afscheiding vormen tussen de terrassen. Het gebouw is zo ontworpen dat er later eventueel nog beslist kan worden om binnen hetzelfde bouwvolume minder, maar grotere appartementen te gaan bouwen. Dat kan, maar hoeft niet. Ik begrijp echter dat de initiatiefnemer wat prijs betreft mikt op het middensegment van de markt.

Wat ziet een leek niet aan het ontwerp, maar zou hij / zij wel moeten weten?
Kopers kunnen hun wensen wat betreft de indeling kenbaar maken. Waar mogelijk, worden die meegenomen. De woningen hebben verder een grote verdiepingshoogte – minimaal drie meter vrije hoogte – dat is ruim meer dan het bouwbesluit vraagt. Dat geeft een gevoel van ruimte.

Zijn er nog dingen die ik had moeten vragen?
Duurzaamheid en gezondheid spelen een grote rol in het ontwerp. Het gebouw wordt energieneutraal. Dat betekent dat we aan de energievraag vanuit de woningen en algemene ruimten kunnen voldoen door het gebruik van zonnepanelen en een warmtepomp.De zonnepanelen in de vorm van dakpannen worden in het dakvlak geïntegreerd en zijn nauwelijks zichtbaar. We passen alleen natuurlijke materialen toe, milieuvriendelijk en duurzaam in onderhoud. Het hout dat wordt toegepast heeft het FSC-keurmerk.

Wat heb je met dit gebouw willen laten zien?
Ik heb een ingetogen gebouw willen ontwerpen. Een gebouw dat zich vanzelfsprekend op deze plek voegt, dat in volledige harmonie met het landschap is. Een landgoed met een landhuis waar niet alleen de bewoners van zullen genieten, maar heel Wassenaar!

Wassenaar, 4 april 2017

Meer informatie over architectenbureau Ibelings van Tilburg: www.ibelingsvantilburg.nl